De Vipava Vallei is de perfecte uitvalsbasis om Noord-Italië te verkennen. We nemen je mee langs de hotspots.
Je rijdt door het vlakke landschap van Friuli, langs wijngaarden en kleine dorpjes, en ineens duikt daar een hoge klokkentoren op: Aquileia. Op het eerste gezicht is het een rustig Italiaans plaatsje waar niet veel gebeurd, maar onder je voeten ligt één van de grootste archeologische reserves van het hele Romeinse Rijk. Het meeste van de oude stad is nog niet eens opgegraven, onder de vele akkers ligt waarschijnlijk nog meer geschiedenis verstopt.
De basiliek met een vloer om stil van te worden
Het hart van Aquileia is de patriarchale basiliek van Santa Maria Assunta. Van buiten zie je een sobere, romaanse kerk met een hoge, vrijstaande klokkentoren en een oud baptisterium ernaast. Mooi, maar nog niet wereldschokkend. Tot je naar binnenstapt.
Onder je voeten ligt een mosaïekvloer van ruim 750 m², uit de 4e eeuw, en is daarmee één van de grootste en best bewaarde vroegchristelijke mozaïeken van het Westen. Allemaal met de hand gelegd, in een tijd dat het christendom nog maar net aan het opkomen was.
Onder het koor vind je de “crypta degli affreschi”, met kleurrijke fresco’s over de oorsprong van het christendom in Aquileia en de eerste bisschop Hermagoras. Ondanks hun leeftijd is het verrassend levendig en speels weergegeven.
Wandelen door het Romeinse Aquileia
Zodra je de basiliek uitkomt, merk je dat Aquileia niet één bezienswaardigheid is, maar een heel landschap vol restanten. Je wandelt stukken langs de oude Romeinse weg en Via Sacra richting de rivier waar je resten van het forum, woningen en pakhuizen vindt. Doordat je de mozaïeken her en der in de open lucht tegenkomt, krijg je bijna het gevoel in die tijd rond te lopen.
Omdat Aquileia vandaag de dag nooit is uitgegroeid tot een moderne stad, zijn veel van de ruïnes goed bewaard gebleven en wordt het gezien als een van de best bewaarde archeologische reserves van de Romeinse wereld.
Museo Archeologico: de schatkamer
Wil je meer dan “losse stenen” zien, ga dan zeker het Museo Archeologico Nazionale di Aquileia in.
Het helpt je om het Aquileia in haar oude glorie voor je te zien. Een rijke havenstad, een kruispunt van handel en ideeën. Later een belangrijk centrum voor de verspreiding van het christendom richting Centraal Europa.
Traag genieten en stilstaan
Wat Aquileia zo prettig maakt om te bezoeken, is de combinatie van de grootse geschiedenis en tegelijk kleinschalige opzet. Geen mega drukte of geen lange rijen, hooguit wat kleine groepjes bezoekers of fietsers die langs de opgravingen rijden.
Voor of na je bezoek ontspan je in het dorpscafé en geniet je tussen de locals van een espresso of aperitivo, of rijdt door naar het strand van Grado voor een lunch aan zee.
Het is een plek waar je de tijd kunt nemen. Even zitten, naar de mozaïeken kijken en je voorstellen hoelang geleden er al zoveel voeten over diezelfde vloer hebben gelopen.
Goed om te weten
- Sinds 1998 staat de “Archaeological Area and the Patriarchal Basilica of Aquileia” op de Werelderfgoedlijst en heeft dus de UNESCO-status. Juist vanwege de uitzonderlijke kwaliteit van de ruïnes en mozaïeken.
- Reken minimaal een halve dag als je de basiliek en het museum wilt bezoeken en een hele dag als je ook rustig langs alle opgravingen wilt wandelen.
- Aquileia is het hele jaar door te bezoeken, maar fijn als het droog is aangezien er buiten ook veel te zien is.
- Hier vind je geen massatoerisme en kun je echt de tijd nemen om stil te staan bij wat je allemaal ziet.
- Vanuit de Vipava Vallei is Aquileia goed te bereiken met de auto (45 km bij ons vandaan), maar iets minder praktisch om het openbaar vervoer te bezoeken. Ben je sportief, dan kun je er ook een fietstocht van maken!