Als je in de Vipava Vallei bent, is een bezoek aan de twee steden Nova Gorica en Gorizia een interessante toevoeging aan jouw reis. De steden worden van elkaar gescheiden door een (nu onzichtbare) landsgrens en de geschiedenis is zichtbaar.
Twee steden, één plein
Op het Transalpina-plein — of Europa Plein, zoals het ook wel heet — staat een mozaïekpatroon in de bestrating. Dat patroon is de grens. Je loopt er overheen zonder het te merken, en ineens sta je in Italië. Geen douane, geen hek. Tot 1991 was dit ondenkbaar en was deze grens tussen Joegoslavië en Italië streng bewaakt, afgezet met hekken en rollen prikkeldraad. Families aan weerszijden, buren die vreemden werden. Deze geschiedenis voel je nog, het contrast tussen de twee steden is groot.
Nova Gorica
Nova Gorica is een jonge stad. Letterlijk gebouwd na de Tweede Wereldoorlog, toen Gorizia en haar voorzieningen als Italiaanse stad niet meer toegankelijk was voor de Joegoslaven aan de andere kant van de grens. Onder leiding van President Tito werd gestart met de bouw van de stad, dat een ruim opgezette en groene socialistische modelstad zou worden. Dat zie je terug in de architectuur: breed opgezet, socialistisch en modernistisch, zonder een historische binnenstad die de meeste Sloveense steden wel hebben.
Het heeft iets weg van een stad die zichzelf nog aan het uitvinden is. Niet spectaculair, hier en daar een beetje rauw, maar prettig om doorheen te lopen. Rustig, groen, met een goed glas wijn binnen handbereik — de Vipava Vallei begint hier eigenlijk al. Verwacht geen toeristische trekpleister, maar de stad is in opkomst en langzaam komen er steeds meer leuke plekken bij.
Bezoek vooral Maks, een boekwinkel, koffietent en wijnbar in één met een fijn terras. Of strijk neer bij Super Osmica bij het Europaplein, direct naast de grens met Gorizia en kijk naar hoe het dagelijks leven in Nova Gorica aan je voorbijtrekt.
Een paar minuten buiten de stad, in museum Grad Kromberk, is er een hele interessante foto expositie over Nova Gorica in de jaren 50 en 60 te zien. Meer informatie over de expositie vind je hier. Leuk om te combineren met een wandeling in de kasteeltuinen, of een lunch of diner in het restaurant. Over ons etentje daar hebben we ook een blog geschreven.
Gorizia
Een stap verder en je bent in Italië. Gorizia voelt meteen anders — een espresso in een typisch Italiaanse bar, een kasteel op de heuvel, straatjes die nergens in het bijzonder naartoe lijken te lopen. Het is een gewone Italiaanse provinciestad, en dat is precies wat het aantrekkelijk maakt. Geen toeristische drukte, geen geforceerde gezelligheid, maar wél her en der een leuke winkel of fijn terras.
Neem de tijd voor een wandeling omhoog naar het kasteel. Het uitzicht over beide steden en de heuvels erachter is zeker de moeite waard en bij het kasteel vind je meerdere wijnbars waar de zonsondergang prachtig is!
Culturele Hoofdstad 2025
Nova Gorica en Gorizia waren in 2025 samen Europese Culturele Hoofdstad. Dit was de eerste keer dat die titel aan twee steden tegelijk én over een landsgrens heen werd toegekend. De meeste evenementen zijn voorbij, maar de sfeer die dat jaar heeft achtergelaten, hangt er nog. Nieuwe tentoonstellingen, gerenoveerde plekken, en het hele jaar door evenementen en festivals. Check de website van de stad voor evenementen.
Goed om te weten
- Nova Gorica ligt op een kwartier rijden vanuit de Vipava Vallei. Genoeg te zien voor een halve dag. Bijvoorbeeld een ochtend aan Sloveense kant, lunch in Gorizia, ’s middags terug. Of combineer het bijvoorbeeld met museum Grad Kromberk, Aquileia of Cividale del Friuli.
- Verwacht geen grote bezienswaardigheden. Gewoon lopen, kijken, iets drinken, iets eten… dat is eigenlijk genoeg.
- Het kasteel in Gorizia is moeilijk te missen, maar hier te vinden.
- Van het treinstation in Gorizia kun je makkelijk te trein pakken naar Triëst, Venetië, Treviso of Udine.
- Vanaf het treinstation in Nova Gorica kun je een prachtige treinreis maken naar het Triglav National park, Lake Bled of Lake Bohinj.